Rusya'da Lojistik Sorunu Potasyumlu Gübre Sevkiyatını Vurdu

MOSKOVA — Rusya'da Azak-Karadeniz havzasındaki taşımacılık koşulları, ihracat yüklerinin Baltık, Uzak Doğu, Arktik ve Hazar güzergâhlarına kaydırılmasına yol açıyor. Sektör kaynaklarına göre ağustos ayında yaklaşık 2,4 milyon ton kuru yük diğer deniz havzalarına yönlendirildi. Bu değişim, özellikle Baltık limanlarında yoğunluğu artırırken mineral gübre sevkiyatları üzerindeki lojistik baskıyı da güçlendiriyor.

Sektör verilerine göre üç büyük üretici ve tedarikçinin potasyumlu gübre sevkiyatları eylül ayında, yılın ilk sekiz ayındaki aylık ortalamaya kıyasla yaklaşık 660 bin ton azaldı. Toplam sevkiyat 2,6 milyon tonluk aylık ortalamadan yaklaşık 1,95 milyon tona geriledi.

İhracat yükleri farklı limanlara yönlendiriliyor

Sektör kaynaklarının aktardığı verilere göre ağustos ayında yaklaşık 2,4 milyon ton kuru yük, Azak-Karadeniz havzasından diğer deniz güzergâhlarına kaydırıldı. Bunun 700 bin tonu Baltık'a, 1,1 milyon tonu Uzak Doğu'ya, 500 bin tonu Arktik bölgesine ve 100 bin tonu Hazar'a yönlendirildi.

Güzergâhı değişen yükler arasında tahıl ve kömür de bulunuyor. Eylül ayında Rusya'nın buğday ihracatının yüzde 60'tan fazlasının Baltık limanlarından gerçekleştirildiği, bu limanlardan yapılan buğday sevkiyatının 1 milyon tonu aştığı belirtiliyor.

Artan yük trafiği, Rusya'nın kuzeybatısındaki demir yolu ve liman altyapısının üzerindeki baskıyı artırıyor. Sektör temsilcileri, ürünlerin limanlarda kabul edilmesi ve sevkiyata hazırlanması kapasitesindeki sınırlamaların da taşımacılığı etkilediğini belirtiyor.

Mineral gübre yüklemeleri 700–800 bin ton azaldı

Sektör kaynaklarının tahminlerine göre eylül ayında Rusya Demir Yolları ağı üzerinden yapılan mineral gübre yüklemeleri, yılın ilk sekiz ayındaki aylık ortalamaya göre 700–800 bin ton düştü.

Düşüşün başlıca gübre türlerini etkilediği belirtilirken lojistik kısıtların ürünlerin ihracata sevk edilmesini zorlaştırdığı ifade ediliyor.

Azak-Karadeniz havzasındaki koşulların etkilediği tesislerden biri olan Tuapse Dökme Yük Terminali, ocak-ağustos döneminde yaklaşık 1,5 milyon ton mineral gübre elleçledi. Bu miktar, geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 9 daha düşük. Terminalde ağustos ayında yaklaşık 85 bin ton potasyumlu gübre elleçlendi.

Potasyumlu gübre sevkiyatlarında yüzde 23–27 düşüş

Eylül ayında en belirgin gerileme potasyumlu gübrelerde görüldü. Sektör verilerine göre büyük üretici ve tedarikçilerin sevkiyatları, yılın ilk sekiz ayındaki aylık ortalamalarının yüzde 23–27 altında kaldı.

Şirketlere ilişkin veriler şöyle:

- Belarus Potasyum Şirketi (BKK): Ocak-ağustos döneminde aylık ortalama 1,072 milyon ton olan sevkiyat, eylülde yaklaşık 812 bin tona geriledi. Düşüş yüzde 24 oldu.

- EuroChem: Aylık ortalama 402 bin ton olan sevkiyat, eylülde yaklaşık 308 bin tona indi. Gerileme yüzde 23 olarak hesaplandı.

- Uralkali: Aylık ortalama 1,13 milyon ton olan sevkiyat, eylülde yaklaşık 827 bin tona düştü. Bu, yüzde 27'lik azalmaya karşılık geliyor.

Üç şirketin toplam sevkiyatı, aylık ortalama yaklaşık 2,6 milyon tondan eylülde 1,95 milyon tona geriledi. Böylece toplam düşüş yaklaşık 660 bin ton veya yüzde 25 olarak gerçekleşti.

Üretim için de risk oluşabilir

Rusya Federal İstatistik Servisi verilerine göre ülkede ocak-ağustos döneminde yaklaşık 12,5 milyon ton potasyumlu gübre üretildi. Bu miktar, aylık ortalama yaklaşık 1,56 milyon tona karşılık geliyor.

Sektör değerlendirmeleri, eylüldeki sevkiyat gerilemesinin lojistik kısıtların ürünlerin pazara ulaştırılmasını zorlaştırdığını gösterdiğine işaret ediyor. Mevcut koşulların yılın son çeyreğinde de sürmesi durumunda, bu baskının üretim hacimlerine yansıması beklenebilir.

Piyasa tahminlerine göre ekim-aralık döneminde potasyumlu gübre üretimindeki olası eksilme yaklaşık 1,5 milyon tona ulaşabilir. Ancak bu rakam gerçekleşmiş bir üretim kaybı değil, lojistik koşulların devam etmesi hâlinde ortaya çıkabileceği öngörülen miktar.

Azak-Karadeniz havzasından diğer güzergâhlara kayan yükler ve Baltık limanlarındaki yoğunluk, Rusya'nın mineral gübre ihracatında taşımacılık altyapısının önemini artırıyor. Lojistik kısıtların devam etmesi hâlinde sevkiyatların yanı sıra üretim üzerinde de baskı oluşabileceği değerlendiriliyor.