İklim Sistemi İstikrarsızlaşıyor

Dünya’nın iklim sistemi, bilinmeyen bölgelerin derinliklerine doğru ilerleyen bir süreç içinde hızla istikrarsızlaşıyor. Yıllık olarak yayımlanan ve gezegenin temel göstergelerini izleyen İklimin Durumu (State of the Climate) raporu, sera gazı birikiminden orman yangınlarına kadar birçok kritik veriyi mercek altına aldı. Çalışma, iklim değişikliğinin etkilerinin artık geleceğe dair bir uyarı olmaktan çıkıp, günümüzün somut bir teşhisi haline geldiğini ortaya koyuyor.

Iklimhaber'de yayınlanan habere göre, Bioscience dergisinde 14 Ekim’de yayımlanan çalışmanın yazarları, gezegenin 16 temel göstergesinden yedisinin rekor düzeyde uç noktalara ulaştığını belirledi. Deniz seviyelerindeki yükseliş ve atmosferdeki sera gazı yoğunluğu bu rekor seviyelerin başında geliyor. Orman yangını alanları ve okyanus sıcaklıkları gibi diğer göstergelerde ise ani değişimler ve hızlanma eğilimi dikkat çekiyor. Küresel ısınma hızı da dramatik bir artış gösteriyor; 1880-1970 döneminde on yılda 0,05 derece olan artış, 2010-2024 arasında on yılda 0,36 dereceye yükseldi. Araştırmacılar, bu hızlanmanın Paris Anlaşması’nda belirlenen 2 derece sınırının 2050’den önce aşılma riskini artırdığına işaret ediyor.

Raporda, değişimlerin insanlığın yanıt verme kapasitesinden daha hızlı gerçekleştiği ve yaşam destek sistemlerinin kararlı sınırlarının ötesine itildiği vurgulanıyor. 2025 yılında yükselen okyanus sıcaklıkları, asitlenme ve kirlilik gibi faktörlerin birleşmesiyle mercan ağarması ve toplu ölümler yaşanarak ilk iklim devrilme noktasının aşıldığı kaydedildi. Temmuz 2026, ABD ana karası için tarihin en sıcak ayı olurken, okyanus sıcaklıkları da aynı dönemde rekor kırdı. Avrupa’daki sıcak hava dalgalarının yaklaşık 35 bin ölüme yol açtığı tahmin ediliyor. Ayrıca ABD, Kanada, Fransa, İspanya, Britanya ve Belçika gibi birçok bölge, tarihlerinin en kötü orman yangını yıllarını yaşıyor.

Sera gazı konsantrasyonları da 2026 yılında zirve yaptı. Mayıs 2026’da atmosferdeki karbondioksit oranı milyon başına 428 parçacığı (ppm) geçerek sanayi öncesi seviyelerin yaklaşık %50 üzerine çıktı. Fosil yakıt tüketimi, bu değişimlerin ana sürücüsü olmaya devam ederken, 2025’te %0,9 oranında arttı. Petrol, kömür ve gaz tüketimi rekor kırarken, enerji kaynaklı yıllık karbondioksit emisyonları ilk kez 41 gigatonu aştı. Bu miktar, 10.800’den fazla kömürlü termik santralin bir yıllık emisyonuna eşdeğer.

Buna karşın raporda bazı olumlu gelişmelere de yer verildi. Düşük karbonlu kaynaklar 2025’te küresel elektrik üretiminin yaklaşık %43’ünü sağlarken, güneş ve rüzgar enerjisi tüketimi %18 büyüdü. Ancak uzmanlar, sadece karbon emisyonlarını azaltmanın yeterli olmayacağını, değişen iklime uyum tedbirlerinin kilit rol oynayacağını belirtiyor. Rapor, iklim sisteminin hızla istikrarsızlaştığına tanıklık edildiğini ve bu durumun artık kaçınılmaz bir gerçek olduğunu özetliyor.

TürkAta Haber Ajansı