Orman yangınlarına karşı yapay zekâ hamlesi: NASA'dan daha hızlı

İngiltere Kraliyet Ailesi tarafından verilen çevre ödülü Earthshot Prize'ın 2026 yılı finalistleri arasına giren Arjantin merkezli Satellites on Fire, orman yangınlarına erken müdahale edilmesini amaçlayan teknolojisiyle dikkat çekiyor. Yapay zekâ ve termal uydu görüntülerinden yararlanan sistemin, orman yangınlarını NASA'nın tespitinden ortalama 35 dakika önce belirleyebildiği belirtiliyor. Bu sayede itfaiye ekiplerinin yangınlara alevler geniş alanlara yayılmadan müdahale etmesine katkı sağlanıyor.

YAPAY ZEKA FARKLI VERİLERİ ANALİZ EDİYOR

Satellites on Fire'ın geliştirdiği sistem, termal uydu görüntülerini özel olarak eğitilmiş yapay zekâ modelleriyle analiz ederek olası yangınları tespit ediyor. Teknoloji, yalnızca uydu verileriyle sınırlı kalmıyor; yer kameraları ve dronlardan elde edilen görüntüleri, hava durumu verilerini ve yıldırım kayıtlarını da değerlendiriyor.

Farklı kaynaklardan gelen verilerin birlikte analiz edilmesiyle yangın belirtilerinin erken aşamada belirlenmesi ve alevlerin olası yayılımının değerlendirilmesi hedefleniyor. Yangın tespit edildiğinde ilgili ekiplere gerçek zamanlı uyarılar gönderiliyor.

Sistemin önemli özelliklerinden biri de özel bir donanım kurulmasını gerektirmemesi. Kamuya açık verilerden yararlanan yazılım; farklı bölgelerin hava koşullarına, arazi yapısına ve bitki örtüsüne uyarlanabiliyor. İtfaiye ekiplerine WhatsApp veya SMS üzerinden bildirim gönderilebilmesi de teknolojinin farklı bölgelerde kullanılmasını kolaylaştırıyor.

21 ÜLKEDE 92 MİLYON HEKTARLIK ALANI İZLİYOR

Satellites on Fire, 2020 yılında Franco Rodríguez Viau, Joaquín Chamo ve Ulises López Pacholczak tarafından kuruldu. Girişimin ortaya çıkışında, kurucuların aile dostlarının orman yangınları nedeniyle evlerini kaybetmesi etkili oldu.

Yangınların yol açtığı yıkıma tanık olan kurucular, benzer felaketlerin önlenmesine katkı sağlayacak çözümler geliştirmek için harekete geçti. Yüzlerce acil durum müdahale görevlisiyle görüşen ekip, yangınlarla mücadelede en önemli ihtiyaçlardan birinin alevlerin mümkün olduğunca erken tespit edilmesi olduğunu belirledi.

Aradan geçen altı yıl içinde uluslararası ölçekte kullanılmaya başlayan bir platforma dönüşen girişim, kendi paylaştığı bilgilere göre beş kıtada 21 ülkede toplam 92 milyon hektarlık alanın izlenmesine yardımcı oluyor. Platformun 70 binden fazla kullanıcısı bulunurken sistem, 2025 yılında 2 binden fazla orman yangınına müdahale sürecinde aktif olarak kullanıldı.

Arjantin Ulusal İtfaiyeciler Konseyi tarafından da benimsenen sistem, ülke genelindeki 70 itfaiye istasyonunda kullanılmaya başlandı.

Girişimin uluslararası ölçekteki adımlarından biri de Allianz Seguros Spain ile kurduğu ortaklık oldu. Bu yıl haziran ayında gerçekleştirilen iş birliği kapsamında İspanya'nın tamamını kapsayan bir yangın izleme sistemi oluşturuldu.

Şirketin aktardığı bilgilere göre, iş birliğinin ilk iki ayında sigortalı müşterilere 100 binden fazla yangın uyarısı gönderildi. Böylece sistemin kamu kurumları ve itfaiye ekiplerinin yanı sıra yangın riskiyle karşı karşıya olan bireyler ve şirketler için de kullanılabileceği ortaya konuldu.

HEDEF 2030'A KADAR 446 MİŞYON HEKTAR

Satellites on Fire, önümüzdeki yıllarda izleme kapasitesini artırmayı hedefliyor. Şirketin planına göre, 2030 yılına kadar takip edilen alanın 446 milyon hektara çıkarılması amaçlanıyor.

Hedefin gerçekleşmesi halinde daha fazla bölgenin erken uyarı sistemlerinden yararlanması ve orman yangınlarına müdahale sürecinde zaman kazanılması hedefleniyor.