Uzayda zincirleme felaket riski! Onlarca yıllık Sovyet uydusu parçalandı

Uzayda zincirleme felaket riski! Onlarca yıllık Sovyet uydusu parçalandı

Dünya yörüngesindeki Sovyet yapımı Meteor 2-7 uydusu parçalandı. Yüzlerce, hatta binlerce yıl yörüngede kalabilecek enkazın aktif uydular için oluşturduğu risk yeniden gündeme geldi.

Dünya yörüngesinde onlarca yıldır görev yapmayan Sovyet uydusunun parçalanması, uzay çöpleriyle ilgili endişeleri artırdı. Sovyetler Birliği döneminde meteorolojik gözlemler için uzaya gönderilen Meteor 2-7 uydusundan geriye kalan parçalar, yörüngedeki diğer araçlar açısından yeni bir tehlike oluşturdu.

The Independent'ın haberine göre, uzay takip şirketi LeoLabs, uyduya ait parçaları Batı Avustralya'da bulunan radar tesisleri üzerinden tespit etti. Şirket, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, son altı ay içinde benzer olayların yaşandığına dikkat çekerek bunun uzay güvenliği bakımından kaygı verici bir eğilimin parçası olduğunu bildirdi.

ENKAZ BİNLERCE YIL YÖRÜNGEDE KALABİLİR

Orbital Radar verilerine göre Meteor 2-7'nin bulunduğu yörüngenin ortalama yüksekliği yaklaşık 856 kilometre. Bu irtifadaki enkaz parçalarının başka nesnelerle çarpışmadıkları takdirde yüzlerce, hatta binlerce yıl boyunca Dünya çevresinde dolaşmayı sürdürmesi mümkün.

Asıl tehlike ise parçaların kontrolsüz biçimde hareket ederek faal uydularla çarpışması. Böyle bir çarpışma, mevcut uzay çöplerinin sayısını artırabileceği gibi yeni ve potansiyel olarak tehlikeli enkaz parçalarının ortaya çıkmasına da yol açabilir.

BENZER OLAY 2024'TE DE YAŞANDI

Uzayda kontrolsüz biçimde parçalanan uydularla ilgili endişeler yeni değil. 2024 yılında Rusya'ya ait RESURS-P1 uydusu, yaklaşık 355 kilometre yükseklikte 180'den fazla büyük parçaya ayrıldı.

Olayın ardından Uluslararası Uzay İstasyonu'nda görev yapan astronotlar, önlem amacıyla sığınaklara geçti. Söz konusu olayda herhangi bir çarpışma yaşanmadı ancak gelişme, yörüngedeki enkazın uzay görevleri açısından ne kadar ciddi bir risk oluşturabileceğini ortaya koydu.

YÖRÜNGEDE ON BİNLERCE ENKAZ PARÇASI VAR

ABD Uzay Gözetleme Ağı'nın tahminleri, Dünya çevresindeki uzay çöplerinin boyutunu gözler önüne seriyor. Alçak Dünya yörüngesinde 10 santimetreden büyük on binlerce enkaz parçası bulunurken, 1 ila 10 santimetre arasındaki nesnelerin sayısının yaklaşık 200 bine ulaştığı belirtiliyor.

Bilim insanları, bu parçaların birbirleriyle çarpışması sonucunda daha fazla enkaz oluşabileceği ve yeni çarpışmaların da bu süreci hızlandırabileceği konusunda uyarıyor.

KESSLER SENDROMU TEHLİKESİ

Uzmanların dikkat çektiği en ciddi senaryolardan biri, Kessler Sendromu olarak bilinen zincirleme çarpışma süreci. Bu senaryoda yörüngedeki enkaz yoğunluğu belirli bir seviyeye ulaştığında, parçalar arasındaki çarpışmalar giderek daha fazla enkaz üretebilir.

Oluşan yeni parçalar başka uydulara çarparak zincirleme bir etki yaratabilir. Böyle bir sürecin büyümesi, aktif uyduların güvenliğini tehlikeye atabileceği gibi bazı yörüngelerin uzay araçları tarafından kullanılmasını da zorlaştırabilir.

Meteor 2-7 uydusunun parçalanması, yıllardır uzayda biriken atıkların yalnızca geçmiş görevlerden kalan kalıntılar olmadığını, gelecekteki uzay faaliyetleri için de ciddi bir güvenlik sorunu oluşturduğunu bir kez daha gündeme taşıdı.