Blog

Cam yapımında ilk adım, hammadde karışımını içindeki bütün maddeler eriyip birbiriyle kaynaşıncaya kadar ısıtmaktır. Cam ani soğutulmuş alkali ve toprak alkali metal oksitleriyle, diğer bazı metal oksitlerin çözülmesinden oluşan akışkan bir malzeme olup ana maddesi (SiO2) silisyumdur.

Camın hammaddesini oluşturan maddeler, kum, soda ve kireçtir. Kum, cam yapımında ana malzemedir. Soda, düşük sıcaklıkta akıcı hâle gelmesini sağlar. Kireçse, kimyasal etkilere dayanıklılığını artırır. Bir araya getirilen bu maddelerin 1500 oC‟deki fırınlarda eritme işlemine tabi tutulması ile cam elde edilir.

Cam ambalajlar parlak, pürüzsüz ve kolay temizlenebilir bir yapıya sahiptir. Yapısında yabancı madde yoktur. Saydam olduğu için estetik olarak da güzeldir. Defalarca kullanılabildiğinden ekonomik bir ambalaj malzemesidir.

Cam Ambalaj Tipleri

1. Şişeler

Biçim açısından en yaygın kullanılan ambalaj kaplarıdır. Sıvı ve yarı sıvı gıdalar için uygundur. Cam şişeler depozitolu ve depozitosuz olarak ikiye ayrılır. Depozitolu şişeler temizlenerek tekrar kullanılır. Depozitosuz olanlar ise diğer cam atıklar ile birlikte renklerine göre ayrılmak suretiyle, kırılarak cam tozu hâline getirilir.

2.Kavanozlar

Geniş ağızlı cam kaplardır. Sıvı, yarı sıvı, küçük parçalı, toz, granüller ve viskoz gıdalar için kullanılırlar.

3. Bardak Tipi

Reçel, marmelât, jöle ve ezme gibi gıdaların ambalajlanmasında kullanılan boyunsuz ağız kısımları gövdesinden daha geniş ve düz olan kaplardır.

4. Damacanalar

Büyük hacimli şişelerdir. Boyun ve ağız kısımları dardır. Kapasiteleri 3 – 15 l arasında değişir. Yükleme boşaltmada kolaylık sağlamak ve korumak için koruyucu dış ambalajıyla birlikte kullanılırlar.

Cam Atıkların Geri Dönüşümümde Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar

• İyi kaliteli cam üretebilmek için aynı cinsten camlar ergitilmelidir. Çünkü aynı cins camlar birbirine yakın kimyasal ve fiziksel özelliklere sahiptirler.
• Karışık camların işlenebilirliği daha kötüdür ve kötü kaliteden dolayı daha kötü pazarlanırlar.

Camları renklerine göre sınıflandırmak:

• Camın rengi, geri kazanım için en önemli faktördür. Eski camlardan beyaz ve kahverengi cam üretimi, sadece bu tür camlar kullanılarak yapılabilir.
• Karışık cam atıklardan ise sadece yeşil cam yapılabilir.

Camları kırmadan geri dönüşüm kutusuna atılmalıdır:

• Farklı renklere sahip camlar kırılarak geri dönüşüm kutusuna atılırsa, renkler birbiriyle karışacağından bunları birbirinden ayırt etmek mümkün olmayacaktır.
• Böylece iyi kaliteli yeni cam ürünü elde etmek mümkün olmayacaktır.

Atık camlarla beraber yabancı maddelerin olmamasına dikkat edilmelidir:

• Cam geri dönüşümünde seramik, taş ve porselen süreci bozarlar. Tamamen ergimezler ve ürünlerde estetiksel ve yapısal hatalar oluşturarak kalitesiz cam üretimine neden olurlar.
• Aynı şekilde metal kapaklar, mantar ve plastik gibi yabancı maddelerde üretim işlemini olumsuz etkilerler. Bu maddeler, daha baştan itibaren cam konteynerlerine atılmamalıdır.
• Her cam hazırlama tesisinin, kendine özgü şartları vardır. Bunlar çeşitlidir, fakat çoğu cam işletmesinde alüminyum kapak, seramik, lamine kaplanmış cam ve pencere camı gibi farklı özelliklere sahip camlara tolerans gösterilmez.
• Bazı tesislerde az derecede renk kirliliklerine tolerans gösterilir.

Geri Dönüşüm Konteynırına Atılmaması Gereken Cam Atıklar

• Telli camlar, TV ve bilgisayar ekranları
• Düz camlar,
• Kristal camlar,
• Ateşe dayanıklı camlar,
• Laboratuar camları,
• Floransan lambalar cam konteynırına konmamalıdır.

Cam Ambalaj Geri Dönüşüm Aşamaları

Toplama

Kalitesinde herhangi bir değişiklik olmaksızın %100 geri dönüştürülebilen ve sonsuz defa ikincil hammadde olarak tekrar üretime dâhil edilebilen cam ambalaj atıklarının küçük bir bölümü, cadde ve sokaklarda yerleştirilmiş kumbaralar ile kaynağından ve dolum tesisleriyle toptancılardan satın alımla toplanır

Kalan büyük bölüm ise, atık depolama alanlarında ambalaj atıklarını ayırma faaliyetlerinde bulunan çöp işletmecileri ve diğer hurdacı tedarikçilerden temin edilir. Böylece kumbaralar ve toplayıcılar olmak üzere iki ana kanalla geri dönüşüm tesislerine ulaşan cam ambalaj atıkları ikincil hammadde olarak kullanılır.

 Sınıflandırma

Cam atıklar renklerine göre ayrılarak geri dönüşüm toplama bidonlarına konulur.

– Kristal cam(renksiz cam)
– Yeşil cam
– Kahverengi cam

Yıkama ve Temizleme

Geri dönüşüm tesislerine gönderilir. Dönüşüm tesislerinde cam içerisindeki yabancı atık maddeler ayrıştırılır ve yıkanır.

Öğütme

Geri dönüşüm tesislerine cam kırılarak öğütülür.
Cam fabrikasında hammadde karışımına karıştırılarak ergitme ocaklarına dökülür ve ergitilir.
Sıvı cam tekrar cam eşya olarak kullanıma kazandırılır.

Nasıl Ayrılır?

Manyetik ayırma: Stok sahasındaki atıklar besleme bandı ile ayırma bandına aktarılır. Manyetik ayırıcı bandın üzerinde durur. Çapraz hareket eden mıknatıs bandı vasıtasıyla serbest demir parçaları uzaklaştırılır. Cam ambalaj atıkları içindeki demirden malzeme ayrılmaz ise flit cam limit dışı yeşilimsileştiğinden renk kalitesi düşer.

Elle Ayırma: Banttaki iri parçaları kâğıt, plastik, taş, seramik, porselen, farklı renkteki cam parçaları v.b katışıklar el ayıklama (tavuklama) yöntemiyle uzaklaştırılır. Özellikle iri taş ve seramik parçalar bu aşamada kolaylıkla ayrılır.

Kırma: Kırıcı seçiminin uygun cam kırığı eldesin de önemi çok büyüktür. Çünkü tane boyutu fırının enerji sarfiyatında oldukça etkilidir. Genelde çekiçli kırıcılar kullanılır

Titreşimle eleme: Kırıcıdan çıkan ürün elenerek +40 mm ve -5 mm‟lik tane fraksiyonları üründen ayrılır. İnce fraksiyon uygun kalitede ise paçal yapılarak fırına verilebilir. Kalite düşükse artık olarak çöpe atılır. İri bölüntü kırma devresine boyut küçültme için geri beslenir.

Pnömatik Ayırma: Siklon, cam kırığı içerisindeki mantar, plastik kaplar, metal ve plastik folyo ( kalay ve alüminyumdan ), ile kâğıt etiket parçaları gibi hafif katışıkları uzaklaştırmak için kullanılır.

İnce elemeli tamburla yıkama: Sisteme beslenen malzeme sadece kumbaralardan geliyorsa bu işleme gerek olmayabilir. Ancak çöplük camı ise kullanılmalıdır. Böylece toz, toprak ve çamurdan ileri gelen kirliliklerin su ile yıkanarak uzaklaştırılması sağlanır.

Otomatik demir dışı ayırma: Demir dışı metallerden yapılmış küçük ring ve folyo ve folyo parçalar bu aşamada ayrılır

Otomatik opak malzeme ayırma: Camın ışık geçirgenliği özelliğinden hareketle kızıl ötesi ışın kullanılarak porselen, taş ve plastik vb. opak malzemelerin cam kırığından ayrılması sağlanır.