MEŞE – ORMANI KEŞFET
Meşe Diyarı Türkiye
Latincede Quercus olarak adlandırılan meşenin bazı türleri 25-30 metreye kadar yükselip gövde çapı 1,5 metreyi bulabilen bir ağaçken bazı türleri sadece 5-10 metre yüksekliğe erişebilen bir çalı veya bodur ağaçtır. Bazı türleri kışın yaprak dökerken bazı türleri yaz kış yeşil kalır. Yontma Taş Devri’nden beri hem insanoğlunun hem hayvanların gıda olarak tükettiği palamut isimli meyvelerinin buruk bir tadı vardır.
Türkiye, meşenin doğal yayılış alanı içinde bulunur. Meşe, Türkiye’de Karadeniz ve Marmara bölgelerinin ılıman ve nemli ikliminden başlayıp karasal iklimin hâkim olduğu bölgelere kadar geniş bir yayılış gösterir. Türkiye topraklarının %27,6’sı ormanlara ait, ormanlık alanların %24’ü meşe ile kaplı. Meşe bir zamanlar bu topraklarda en fazla yayılış gösteren bitki iken bu özelliğini az bir farkla kızılçama kaptırmıştır. Yaklaşık 5,2 milyon hektar toprağı 18 meşe türüyle gölgelenen Türkiye; hem tür zenginliği açısından hem de meşelerin kapladığı alan bakımından tam bir meşe diyarıdır.
Meşe palamudunun milattan 50 bin yıl öncesinden beri hayvanlar tarafından tüketildiği bilinir. Palamut, sincapların en sevdiği meyvelerden biridir. Toprak ise bu kemirgenlerin ambarı gibidir. Sincap bulduğu meşe palamutlarını daha sonra yemek üzere toprağa gömerek saklar. Gün olup yiyeceğe ihtiyaç duyduğunda toprağı kazmaya başlar, fakat bazılarının yerini unutur. Toprak altında unutulan bu palamutlar ise çimlenmeye yüz tutar. Sincap yiyecek depolayayım derken palamudun filizlenmesine, yeni bir meşenin boy göstermesine vesile olur.
Zor koşullara uyum sağlayabilen, kirliliğe ve donlara karşı dayanıklı olan meşe uzun ömrün ve dayanıklılığın sembolüdür. Meşe ormanları iklimi düzenleme, küresel ısınmayı önleme, toprağı koruma, su üretme, doğal besin kaynağı olma, yaban hayatını geliştirme, kırsal kalkınmayı destekleme, peyzajı güzelleştirme, odun ve odun dışı orman ürünleri sağlama, istihdam alanı yaratma gibi faydaları olan varlıklardır.
Gallik asit taşıyan, halk arasında tedavi amacıyla kullanılan, hayvanlara yem olarak verilen, tozundan bir tür kahve üretilen meşe palamudu, orman köylüsü için ek gelir kapısıdır, tıpkı meşe kabuğu gibi. Meşe kabuğu ise meşe türlerinin genç dallarından alınıp kurutulan, oluk veya boru biçiminde, 1-3 mm kalınlıkta, kokusuz kabuklardır. Acımsı ve buruk bir tadı olan meşe kabuğu da halk hekimliğinde kullanılan bir drogdur.
İçeriğinde sodyum, potasyum, magnezyum karbonatlar ve oksitler bulunan; meşe dal, yaprak ve odununun yakılmasıyla elde edilen meşe külü, zengin mineral kaynağıdır ve bazik (pH 9-13) özelliktedir. Sodyum hidroksit yerine meşe külü kullanılarak üretilen meşe külü sabunu da doğal bir sabundur.
